FR EN DE
Vandaag

Jean DUBOIS

Jean Dubois (geboren in Luik op 4 mei 1922), één van de laatste overlevenden van Breendonk en Mauthausen is op 7 januari 2017 overleden. Jean Dubois zat in Breendonk opgesloten van 3/10 tem 9/11/1942; daarna ging hij met zijn Genkse kameraden richting Mauthausen. 

 

Toen de Duitsers ons land in mei 1940 binnenvielen, was Jean net 18 geworden. Hij maakte de 18-daagse veldtocht mee. Na zijn terugkeer naar Waterschei werd hij lid van het verzet. Op 27 april 1942 werd Jean verraden door collaborateurs en door de Gestapo aangehouden. Hij werd eerst in de gevangenis van Antwerpen ondergebracht en moest vervolgens naar Breendonk. Vanuit het fort van Breendonk werd hij uiteindelijk naar Mauthausen gedeporteerd (als “Nacht und Nebel”. Hij zou deze hel als één van de weinigen van het transport overleven! 

Apocalyps

 Een grafisch werk ( kleurenets ) van Dirk Cortebeeck.  Hij heeft dit uitgewerkt naar aanleiding van de afbraak van de Berlijnse muur.  De filosofie past in een serie van zijn grafische- en beeldhouwwerken waarbij handen de basis vormen .

De kunstenaar nodigt u uit om een selfie te nemen en uw handen te tonen, op de voorgrond van dit werk.

 

Stuur dit dan door naar al je vrienden met een boodschap aan de wereld : “Met deze vrije handen werk ik mee aan een mooiere wereld waar gelijkheid , respect en vrede een recht is “.     

 Een boodschap die op dit moment zeer belangrijk is !

21 juli 2016

Op 21 juli vieren we zoals ieder jaar onze Nationale Feestdag.  Het Nationaal Gedenkteken van het Fort van Breendonk neemt dan met de medewerking van Defensie en van de vzw Vrienden van Fort Breendonk voor de derde keer deel aan het 'Feest in het Warandepark' in Brussel.  Welkom op onze stand (nr. 17) in de Regentschapstraat, van 10 tot 23u00.  Jongeren kunnen er deelnemen aan het spel 'Peacekeeper' en een gratis bezoek aan het Fort winnen!

http://www.mil.be/nl/nationale-feestdag

RENOVATIEWERKEN

Jodenbarakken 

 

Met het oog op het vervullen van de opdracht die de wetgever in 1947 aan het Gedenkteken heeft toevertrouwd, met name ‘waken over de voortdurende bewaring van de gebouwen en de werken van het fort’ (artikel 2), heeft het Gedenkteken eind 2015 belangrijke investeringen gedaan.

 

Om de « jodenbarakken » van een dreigende instorting te redden, werden in de barakken gegalvaniseerde metalen structeren geplaatst die voor een deel de te groot geworden druk van het dak moeten wegnemen. 

 

Bij deze gelegenheid kreeg het hout van alle barakken ook een preventieve en verzorgende behandeld.

 

Op termijn zal in deze barakken een nieuwe museologie in plaats worden gesteld.

 

Buitenmuren

 

De muren die de twee binnenplaatsen afsluiten waren in zo’n slechte staat dat ze op middellange termijn dreigden in te storten. Een firma  gespecialiseerd in het renoveren van gevels heeft alle voegen vervangen die als gevolg van de weersomstandigheden grotendeels waren losgekomen. Verschillende stenen werden eveneens vervangen. Hiervoor stelden we aan de firma oude stocks van bakstenen ter beschikking zodat de gevels zo authentiek als mogelijk blijven.

 

 

Tentoonstelling “Breendonk en Willebroek tijdens de Eerste Werledoorlog

 

Bericht ter attentie van de bezoekers

De tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog is niet of moeilijk toegankelijk voor mindervalide personen. Het Gedenkteken heeft alles in het werk gesteld om de ruimtes zo toegankelijk mogelijk te maken, maar bevond zich gezien het beschermde statuut van het fort in de onmogelijkheid om aanpassingswerken door te voeren.

 

Korte inleiding

 

In 1859 stelt de Minister van Oorlog, de luitenant-Generaal Chazal, aan de Kamers zijn voorstel om van Antwerpen een ‘Nationaal Reduit’ te maken voor. Zowel militaire als politieke en economische argumenten worden aangehaald.

 

Vooreerst wil men de stad omringen door een defensieve linie, gevormd door vrijstaande forten die op een zekere afstand van de stad (een tiental kilometer) gebouwd worden.

 

Het fort Breendonk

 

Breendonk is een fort van de tweede orde met samengevoegde caponnières.  Ten westen van het fort staat het fort Liezele op zo’n viertal kilometer.  Ten oosten vind je op een achttal kilometer het fort van Walem.  Tussen Breendonk en Liezele bevindt zich de schans Letterheide en tussen  Breendonk en Walem ligt een overstromingsgebied.

 

De Groote Oorlog 1914-1918

 

Na de val van de versterkte stelling Luik, plooit het leger zich terug op het ‘Nationale Reduit’ van Antwerpen.  Vanaf 9 augustus 1914 laat kolonel van de genietroepen Van Waeyenberghe bijna 200 huizen vernietigen in Willebroek zodat de schutters van het fort een beter zicht hebben op de omgeving.

 

Op 22 september leidt generaal Von Beseler de derde aanval op de stad Antwerpen en haar haven met behulp van zware artillerie en 120.000 manschappen.  Toch vuurt men pas begin oktober voor het eerst met 210mm-artillerie op het fort Breendonk.  Enkele dagen later, ondergaat het fort een zwaar bombardement.  Commandant Weyns, commandant van het fort, is dodelijk gewond.  Daarop geeft het fort zich over.

 

De gevechten

 

Niet alleen voorzien we ruimte om de bouw van het Fort van Breendonk en haar plaats in de verdedigingslinie uit de doeken te doen, maar we zullen ook de gevechten rond het fort bestuderen.  Zo brengen we de Eerste Wereldoorlog weer tot leven. In deze context bespreken we de zware gevechten die geleverd werden tussen 20 augustus en 5 september in Londerzeel, Breendonk en Willebroek (onder andere door het 12e Linie Regiment). De gevechten aan het kanaal Brussel-Willebroek zullen ook aan bod komen in de tentoonstelling zodat in grote lijnen de verschillende aanvallen en de terugtrekking naar de Westhoek uitgelegd wordt.

 

Willebroek, een stad in een bezet land: het dagdagelijkse leven onder de bezetting

 

Nog voor er een schot afgevuurd wordt in Willebroek, lijdt de gemeente onder de oorlog : bijna 200 huizen worden vernietigd op 9 augustus 1914 en een deel van Heindonk wordt onder water gezet.  Op 22 augustus van datzelfde jaar, bereiken een 2.000-tal vluchtelingen en 5.000 soldaten Willebroek.  Ze krijgen onderdak in de scholen en andere beschikbare zalen.  Na de overgave van het Fort van Breendonk, wordt dokter Persoons aangesteld tot burgemeester en beheert hij de bezette stad.  Een moeilijke tijd breekt aan: rantsoenering, verplichte heffingen, opeising van werklozen voor Duitsland, scholen sluiten om kolen te besparen, ... .

 

De oud-gevangenen van Breendonk, oud-strijders ’14-’18 :  een portretten-galerij

Het engagement van de soldaten in 1914 om hun vaderland te dienen en te beschermen, ookal kaderde dit hoofdzakelijk in de dienstplicht, was vaak dezelfde drijfveer voor diezelfde Belgen om zich in 1940 aan te sluiten bij de weerstand.  We kunnen zo aantonen dat op een halve eeuw tijd, de motivatie an sich weinig veranderde … .

Door de continuïteit in hun strijd en ideeën tussen de twee wereldoorlogen weer te geven, laat dit deel van de tentoonstelling toe om de link te maken met de geschiedenis van het fort waardoor het vandaag – helaas – gekend is :  het gebruik ervan als nazi-kamp tussen 1940 en 1944.

 

munitiekamer van het 7,5 cm-geschut

 

Naast het traditionele parcours, dat stilstaat bij de geschiedenis van het « SS-Auffanglager » (1940-1944), biedt het Gedenkteken de bezoeker nog andere invalshoeken voor een bezoek aan : die van de periode 1914-1918.

 

Na het bezoek van de tentoonstelling 14-18 in de traditorebatterij van het fort, volgt nu een bezoek aan de plaats waar eens de geschutskoepels van 5,7 en 7,5 cm stonden opgesteld.

 

p weg naar de munitiekamer van het 7,5 cm-geschut bezoekt u een gewelfde gang met een lengte van bijna 60 meter. Aangekomen in de munitiekamer ontdekt u meer inlichtingen over de artillerie die het fort oorspronkelijk diende te verdedigen.

 

 

 

 

 

IN DE CINEMAZAAL

 

De gekke soldaat (vanaf 13 jaar)

 

Acteur: Tom Lathouwers - Auteur: Frans Ceusters - Regie: Dave Nauwelaerts
Duur: ongeveer 1 uur.

Maximum aantal bezoekers per voorstelling:   80

 

 

Verhaal


1914. Een jonge Duitser wordt naar Vlaanderen gestuurd. Om oorlog te voeren. Om vlug Vlaanderen, België en Frankrijk te veroveren. Zoals alle jonge Duitsers is hij ervan overtuigd dat ze de klus vlug zullen klaren. Ze voelen het aan als even op avontuur gaan naar het buitenland, een jongerenkamp bijna. Ze verwachten al na een paar maanden terug thuis te zijn. De realiteit is echter anders. Vier jaar zitten ze vast in de modder. Vier jaar van koude, honger en angst. Elk ogenblik kunnen ze doodgeschoten worden in die vervloekte Vlaamse loopgraven. Zijn lief trouwt thuis met een ander. Hij wil weg uit die miserie. Maar vluchten kan niet, want dat is desertie en op dienstweigering staat de doodstraf. De soldaat wordt gek. Maar men vertrouwt die gekken niet. Gek-zijn wordt gezien als een alibi om toch naar huis te kunnen. Gekken sterven ook voor het vuurpeloton. 

 

Contact: Frans Ceusters - 016/40 80 90

 

http://www.farcecancan.be

 

 

Stück 3571

 

WO II. De Duitsers bezetten België. Paul De Bruyne, 18, plakt samen met enkele vrienden pamfletten tegen de aanwezigheid van de Duitsers. Hij wordt gearresteerd. Hij weigert de namen van zijn vrienden te verraden en wordt naar het Fort van Breendonk gebracht. De levensomstandigheden zijn er verschrikkelijk. Amper eten, een onmenselijke werkdruk, miserabele hygïenische omstandigheden, slagen en folteringen. Maar het ergste is de angst omdat niemand weet of hij over een uur, of de volgende dag, of de volgende week, nog zal leven. Op elk moment kan iemand doodgeslagen worden, elke dag kan iemand terechtgesteld worden. Willekeur heerst.

Zovele jaren later lijkt het alsof de oorlog geen sporen heeft nagelaten. Nog weinigen willen er over praten. Misschien was het allemaal wel niet zo erg, is een gedachte die meer en meer veld

 

Paul De Bruyne kan en wil de oorlog niet vergeten. Niet enkel om de vreselijke herinneringen, maar ook omdat zijn leven zonder de oorlog er gans anders zou uitgezien hebben.

Hoe gruwelijk oorlog wel is, mag nooit vergeten worden. Want zij die het nooit hebben meegemaakt kunnen de impact ervan op het maatschappelijke en persoonlijke leven amper inschatten. Daarom Stück 3571.

 

‘Stück 3571’ werd gecreëerd aan de hand van getuigenissen van mensen die Breendonk hebben overleefd. Allen vertellen ze over het onmenselijke bestaan. Hoewel het Fort van Breendonk omschreven werd als een doorgangskamp was het alledaagse leven sterk gelijkend op dit van concentratiekampen als Dachau, Auschwitz, Mauthausen, enz... Uitgezonderd de gaskamers. Willekeur, foltering, honger en dood lagen dagelijks op de loer. Uit al de getuigenverklaringen werd één verhaal gedistilleerd. Namelijk dat van Paul De Bruyne.

Acteur: Stefan De Waele

Auteur & regie: Frans Ceusters 

Duur: 65 minuten

Contact: Frans Ceusters - 016/40 80 90

http://www.farcecancan.be

 

De reis

 

Muziek- en theatervoorstelling "De Reis", deportatie naar Auschwitz.

 

Het stuk

 

 

De reis is een getuigenis van één van de weinige "gelukkigen" die de Holocaust overleefden. Deportatie naar Auschwitz was een reis naar de dood. Miljoenen Joden werden onmiddellijk na aankomst in het concentratiekamp vermoord. Al schieten woorden te kort voor deze gruwel, dergelijke voorstellingen zijn niet overbodig en zullen dat nooit worden. De reis is een bewerking van geschreven en gesproken woorden tot een aangrijpend stuk theater. Het Duits werkkampverleden van de vader van de acteur is na tal van drijfveren de grootste aanleiding geweest om het stuk te maken en te brengen.

 

Muziek

 

De reis is gelardeerd met muziek. Eigen nummers, bewerkingen van bestaande liederen, maar ook muziek geënt op teksten en gedichten van slachtoffers van de Holocaust. Liederen die roepen om gehoord te worden door de hedendaagse jongeren, maar ook door volwassenen. Begeleid op akoestische instrumenten en live gezongen door Filip Haeyaert die in de folk-, kleinkunst- en cabaretwereld  geen onbekende meer is.

Duur: 50 minuten.

Deze voorstelling is geschikt voor de derde graad.

Contact: Filip.Haeyaert@telenet.be - 0479/265964

De dag dat Tommy drie werd

 

Beschrijving van het project

 

Een verteltheatervoorstelling van 50 minuten over een Joods jongetje van 3 jaar (Thomas Fritta) dat in een Duits concentratiekamp ( Theresiënstadt ) zit. Voor leerlingen van de basisschool vanaf het vijfde leerjaar en het secundair onderwijs. Gespeeld in de klas, in een theaterzaal of op locatie voor max. 60 leerlingen met een minimum aan technische vereisten. ( min. : 60 stoelen, twee tafels, natuurlijk licht ). Een waar gebeurd verhaal over de holocaust geïlustreerd met zeer mooie, warme en liefdevolle tekeningen van de hand van Tommy's vader, de Tsjechisch-Joodse kunstenaar Bedrich Fritta. Getekend in Theresiënstadt in 1943,1944.

Naast de voorstelling, waarin de kinderen kennismaken met de feiten en gruwelen van de Tweede Wereldoorlog, is er een nabespreking waarin met de kinderen in discussie gegaan wordt over o.a. discriminatie, verdraagzaamheid, verzet en gehoorzaamheid, vrijheid en 'de noodzaak van regels', kinderrechten, oorlogen en volkerenmoord in bv. Nazi Duitsland, Armenië, Kosovo, Burundi, Afganistan, Syrië..., de Israëlische muur op de Westelijke Jordaanoever, vrije meningsuiting, Jasmijnrevolutie, moslims, Joden, christenen, extremisme, nationalisme, KKK, Taliban, Al Qaida, homofobie, angst voor het onbekende, haat, liefde, democratie, enzovoort enzovoort. Al naar gelang wat de leerlingen aanbrengen.

Voor leerlingen van de basisschool vanaf het vijfde leerjaar

Voor het secundair onderwijs 1ste, 2de en 3de graad

Vrije voorstellingen voor volwassenen en jongeren

 

Auteurs : Mirjam van Lith en Dirk De Batist

 

Actualiteit

Algemeen
Morgen
Vandaag
Gisteren

Bezoek aan het Gedenkteken

Wie zijn we
Het Gedenkteken
Geschiedenis
Virtueel bezoek (360°)
De kunstenaars

Frequently Asked Questions

Geschiedenis
Praktisch
Plan van het fort

Algemene inlichtingen

Openingsuren
Bereikbaarheid
Inkomprijzen
Begeleid bezoek
Restaurant
Fotograferen
Reglement van het bezoek

Leerkrachtenhoek

Inleiding
Praktische gegevens
Infrastructuur
De audiovisuele getuigenissen
Interactieve zaal
Gedenkboek
Plan van het parcours
Pedagogisch dossier
Seminaries
Bibliografie

Contacten en links

Guestbook
Contacteer ons
Links

Online reservering

Seminaries

Fototheek